از هفت سین تا هفت ‘ چین ‘

سفره هفت سین معمولاً از هفت جزء یا بیشتر که با حرف سین آغاز می شود، تشکیل شده است.
سبزه، سرکه، سیر، سماق، سمنو، سیب، سکه هفت قلم سین است که آینه، آب و کتاب مقدس در کنار آن، دیگر اجزای سفره هفت سین عید نوروز را شامل می شود.
سفره هفت سین که بیشتر مرسوم است شامل سبزه، سنجد، سیر، سماق، سرکه ، سمنو، سیب و سپند، آجیل، نان، شیرینی، گل، میوه، تخم مرغ رنگی و شمع است.
اجزای تشکیل دهنده سفره هفت سین گویای بعضی اعتقادات مردم بوده و به طور مثال سمنو ازجوانه های تازه و رسیده گندم ساخته می شود و از آنجا که به اعتقاد مردم پیشین فروهر باعث روئیدن گیاهان و جوانه زدن آنها می شوند خوردن این جوانه های بارور سبب نیرومندی و باروری در تمامی سال می شود.
‘ سنجد ‘ از میوه هایی است که در خوان نوروزی گذاشته می شد، چون بوی برگ و شکوفه درخت آن محرک عشق و دلباختگی بوده و از مقدمات اصلی تولد و زایندگی است و وجود آن نشانه ای از زایش کیهانی است.
‘ سیب’ که روستائیان این میوه را در شرایط ویژه ای نگهداری می کردند و پیش از نوروز به یکدیگر هدیه می دادند، سیب با زایش نیز نسبت دارد و بدین صورت که اغلب درویشی سیبی را از وسط نصف می کرد و نیمی از آن را به زن و نیمی دیگر را به شوهرش می داد به این ترتیب مرد از عقیم بودن و زن از نازایی رها می شد.
‘ سکه ‘ نمادی از امشاسپند شهریور که نگهبان فلزات است و بودن آن بر سرخوان موجب برکت و سرشاری درآمد انسان می شود.
‘ سبزه ‘ نمادی از سرسبزی و زندگی و برکت و شگون است و ‘ سمنو ‘ نشانه برکت و ‘ سماق ‘ نیز نشانه صبر و بردباری است و ‘ سیر’ سمبل شفا و سلامتی است.
به دلیل اینکه جشن نوروز یک جشن ملی بود هر خانواده ای می توانست مذهبی ویژه خود را بر روی خوان نوروزی بگذارد در دوران ساسانیان کتاب اوستا را بر سر سفره می گذاشتند و امروزه نیز مسلمانان و کلیمیان قرآن و تورات را بر سر خوان نوروزی می گذارند.
انواع سفید و رنگین تخم مرغ نیز باید زینت بخش خوان نوروزی باشد و چون تخم مرغ و تخمه نمادی از نطفه و نژاد است و در روز جشن تولد آدمیان تخم مرغ تمثیلی از نطفه باروری است که به زودی باید جان بگیرد تا زایش کیهانی انجام پذیرد.
پوست تخم مرغ خود نمادی از آسمان وطاق کیهان است و میترا نیز بنا بر اسطوره از تخت کیهانی به وجود آمد.
*** سفره هفت سین ایرانی، میزبان کالای چینی
ولی این روزها در بازار نوروزی، برخی کالاهایی که برای سفره هفت سین به شهروندان عرضه می شود از اصالت ایرانی برخوردار نیست.
از گل و گلدان سفره هفت سین گرفته تا سبزه و نمادهای هفت سین، از ‘ چین ‘ وارد شده اند به عبارتی دیگر، اگرچه هفت سین دوباره به هفت چین تغییر یافته است، این تغییرات از تغییر نگرش از کالای ایرانی به کالای چینی تغییر یافته است.
در این سفره های هفت سین چینی، دیگر سر سفره هفت سین، سکه به معنای واقعی نداریم و تنها نماد پلاستیکی از سکه را می بینیم.
در این سفره دیگر سبزه واقعی نمی بینیم و تنها، نمادی از آن را که سبزه ی پلاستیکی است مشاهده می کنیم یا حتی به گفته فروشنده، سنجد بسته بندی شده قابل عرضه به مشتری نیز، از آنسوی مرزها به کشور وارد شده است.
دستفروشی که کالاهای مورد نیاز سفره هفت سین را در بساط خود به شهروندان عرضه می کرد، گفت که حتی شمع سال جدید نیز از نوع کالای چینی موجود است و درکنار شمع ایرانی عرضه می شود.
چین طی سال های اخیر به بازار کالاهای سنتی ایران چشم دوخته است و صادرات سیر و عسل و گلاب به بازار ایران نشان دهنده آن است که چینی ها قصد ندارند تنها به کالاهای استراتژیک و پر بازار بسنده کنند و حتی به بازارهای سنتی ایران و سایر کشورها نیز چشم دارند.
صادرات گسترده تسبیح و جانماز از سوی چین به کشورهای عربی دلیلی بر این مدعاست.
هر چند صادرات سبزه و برخی دیگر کالاها به ایران هیچ گروه تولیدی و هیچ صنعتگری را تهدید نمی کند اما تولید کالایی با بازار کوتاه مدت در ایران نکته ای جالب و قابل توجه به نظر می رسد.
موضوع قابل تامل دیگر، نفوذ نمادی از فرهنگ بیگانه در سر سفره های هفت سین ایرانی است که باید کم کم این رسم و آیین غلط را از فرهنگ غنی کشور حذف کرد و با فرهنگ سازی در میان مردم، این فرهنگ غنی را حفظ کنیم.
از : سیدبهادر حسینی تشنیزی

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *