آشنایی با برخی از مشاهیر و مفاخر مذهبی اهواز

بی گمان اهواز و به طور کلی خوزستان از نخستین مراکز پی ریزی فرهنگ و تمدن جهان به شمار می روند . از این منطقه در طول تاریخ شخصیت های افتخار آفرین زیادی ظهور کرده اند که تا دنیا دنیاست بر تارک تاریخ خواهند درخشید.

  

علی بن مهزیار اهواز

ابوالحسن علی بن مهزیار اهوازی یکی از فقهای بزرگ، محدثان امین و دانشمندان راستین شیعه می باشد. وی از سوی برخی ائمه شیعه (ع) نمایندگی داشته است.

ابن مهزیار با چند امام از ائمه هدی معاصر بوده است. بنا بر نوشته کتاب رجال برقی، ایشان یکی از یاران ممتاز علی بن موسی الرضا، امام محمد تقی و امام علی النقی (ع) به شمار می رود.

شیخ اجل طوسی در کتاب رجال خویش علاوه بر این که او را از اصحاب حضرت رضا(ع) می داند، می نویسد: دانشمندی موثق و دارای اعتقادی درست بود و نیز او را از اصحاب امام جواد و امام هادی (ع) نیز محسوب می دارد.

علی بن مهزیار فرزندی به نام محمد داشته که فردی عالم و مؤمن بود . شیخ طوسی او را از اصحاب امام هادی(ع)  دانسته و می نویسد : وی دانشمندی موفق است .

ایشان علاوه بر روایت احادیث فراوان از ائمه هدی، تألیفات بسیاری داشته است . سی جلد از آن ها به سبک فقهی و روایتی حسین بن سعید اهوازی نوشته شده برخی از این آثار به شرح ذیل میباشد :

کتاب وضوء، کتاب صلات ، کتاب زکات، کتاب صوم، کتاب حج، کتاب طلاق، کتاب حدود، کتاب دیات، کتاب تفسیر، کتاب فضایل و …

 

  ابوالحسن اهوازی

احمد بن حسین، ریاضیدان و منجم نیمه سده چهارم هجری و احیاناً ربع اول سده پنجم می باشد . از تاریخ ولادت، وفات و جزئیات زندگی وی اطلاعاتی در دست نیست . تنها با توجه به نام وی می توان احتمال داد که زادگاهش اهواز بوده است .

بر اساس نوشته دایره المعارف بزرگ اسلامی، نام او در برخی نسخه های خطی «شرح المقاله العاشره لاقلیدس»، اهوازی ضبط شده است و در نتیجه، «یونگ» و «دخویه» و «آلورات» با استناد به فهرست «فلوگل» بر کشف الظنون، وی را با عبدالله بن هلال اهوازی یکی دانسته اند .

ابوریحان بیرونی در آثار خویش چند بار از ابوالحسن اهوازی نامبرده که نشان دهنده اهمیت کارهای علمی اوست (تحقیق ماللهند، ص : 357، استخراج الاوتار، ص : 10) .

در جای دیگر از ابوالحسین احمد بن حسین اهوازی کاتب نام می برد و کتاب «معارف الروم» را به وی نسبت می دهد .

تنها اثر موجود اهوازی کتاب «شرح المقاله العاشره من کتاب اقلیدس» است که چند نسخه از آن در کتابخانه های برلین، پاریس و استانبول موجود است . دو نسخه نیز در کتابخانه های دانشگاه تهران و دانشکده ادبیات دانشگاه تهران موجود است .

 

 علی بن عباس اهوازی

علی بن عباس مکنی به ابوالحسن و ملقب به «رئیس» می باشد . صاحب نظران در اینکه زادگاه وی اهواز بوده، اتفاق نظر دارند .

مدتی از عمر گران بهای خود را در شیراز گذرانید . سال تولدش به دست نیامده ولی آن چه که مسلم است در قرن چهارم هجری می زیسته است . استادش ابوماهر موسی بن سیار بود ولی درباره این که ابوماهر اهل کدام ناحیه است، اتفاق نظری نیست . گروهی او را خوزستانی و گروهی دیگر او را اهل فارس می دانند .

علی بن عباس پس از مطالعه کتب متقدمین و در سایه تلاش فراوان و مستمر، طبیبی ماهر و نامور گردید.

شهید مطهری در کتاب خدمات متقابل اسلام و ایران، نظر کسانی را که عقیده دارند، ابن عباس زرتشتی (مجوس) بوده، رد کرده و معتقد است که نامش «ابن المجوسی» گواهی می دهد که نیاکانش زرتشتی بوده اند نه خودش .

کتاب ارزشمند وی «کامل الصناعه الطبیه الضروریه» نام داشته و به عضدالدوله دیلمی تقدیم شده است . از این جهت آن را کتاب ملکی و کناش (مجموعه یادداشت های طبی عضدی) نیز   نامیده اند .

کتاب فوق الذکر در دو مجلد بزرگ می باشد و سومین رکن از ارکان اربعه طب اسلامی به شمار می رود .

اثر مذکور در ردیف دو کتاب بزرگ و مهم طبی «الجامع الحاضر لصناعه الطب» یا کتاب «الحاوی» تألیف محمد بن زکریای رازی و کتاب «قانون» شیخ الرئیس ابوعلی سینا قرار دارد و از حیث نظم و ترتیب طبیعی و تحقیقی بر کتاب اول برتری دارد .

 

علامه شیخ محمد کرمی

 

علامه شیخ محمد کرمی در سال 1300 ه . ش در نجف اشرف از خانواده ای اصیل و علمی دیده به جهان گشوده . پدر ایشان آیت ا… شیخ محمد طه کرمی مرجع زمان خویش و مادر ایشان دختر آیت ا… ابوالقاسم مامقانی می باشد .

ایشان پس از گذراندن دوران تحصیلات مقدماتی و سطوح عالیه از نجف اشرف به قم هجرت نمودند و در دروس آیات عظام و مراجع عالی قدر مانند آیت ا… سید محمد حجت کوه کمری ، آیت ا… سید محمد تقی خوانساری، آیت ا… سید صدر الدین صدر و آیت ا… العظمی سید حسین بروجردی شرکت نمودند .

بعد از اینکه پدر بزرگوار ایشان در شهر اهواز وفات نمودند با اصرار و التماس شدید مردم رو به رو شدند که به این شهر بازگردند، لهذا ایشان به اهواز برگشتند و مورد استقبال حضرت آیت ا… سید علی بهبهانی و انبوه مردم قرار گرفتند .

بعد از آغاز مبارزه امام راحل با رژیم شاهنشاهی، ایشان هم با تشکیل جلسات و سخنرانی مردم را برای مبارزه با شاه تشویق کردند و بعد از پیروزی انقلاب اسلامی به عنوان عضو مجلس خبرگان در تدوین قانون اساسی شرکت مؤثر داشتند .

از جمله اقدامات ایشان می توان از موارد ذیل یاد کرد :

الف ) تأسیس حوزه علمیه و مسجد در قسمت مرکزی شهر اهواز 

ب) تأسیس بیمارستان به مساحت ده هزار متر مربع و اهدای آن به مقام معظم رهبری

ج ) تأسیس مسجد النبی در منطقه آخر آسفالت و مساجد زیادی در سطح استان خوزستان

 

 آیت ا… العظمی حاج میر سید علی موسوی بهبهانی

آیت ا… حاج میر سید علی بهبهانی (قدس سره) در سال 1302 یا 1303 ه .ق برابر با 1263    ه . ش / 1884 م در شهر بهبهان قدم به عرصه وجود گذارد . پدر آن مرحوم به نام «آقاسید محمد» کشاورز بود .

ایشان دروس مقدماتی را نزد علمای بهبهان فرا گرفت و در سن هیجده سالگی با درجه والای اجتهاد به منظور تکمیل معلومات خود از بهبهان عازم نجف اشرف شد و در حوزه های علمیه آن شهر به علم اندوزی پرداخت .

آیت ا… میر سید علی بهبهانی مدت شش سال با پشتکاری ویژه از حوزه درس آیت ا… آخوند خراسانی، آیت ا… سید محمد کاظم یزدی و آیت ا… سید محسن کوه کمری بهره برد .

آیت ا… بهبهانی در سال1363 ه . ق / 1322 ه . ش برای چهارمین بار به قصد زیارت ائمه اطهار (ع) به عتبات عالیات مشرف شد . ولی به درخواست مرحوم آیت ا… حاج آقا حسین طباطبایی قمی به کربلا رفت و مدت دو سال به تدریس خارج فقه و اصول مشغول شد.

در این مدت ایشان موفق شد نخستین اثر علمی قلمی خود به نام «مصباح الهدایه» را تألیف کند . زنده یادعلی دوانی این کتاب را با نام «فروغ هدایت» به فارسی ترجمه کرد .

ایشان سپس به رامهرمز بازگشت و بنا به درخواست مردم مدت هفت سال در آن شهر اقامت کرد . بعد از آن به دلیل بیماری و توصیه پزشکان در اهواز اقامت گزید .

امام خمینی (ره) از ایشان به «سید العلما» تعبیر می کردند .ایشان پس از قیام پانزده خرداد 42 و دستگیری امام، ایشان به حمایت از امام برخاستند .

از تالیفات ایشان حدود چهارده جلد کتاب همچون مصباح الهدایه فی اثبات الولایه ، القواعد الکلیه ، کشف الاستار و …  برجای مانده  

ایشان در شب شنبه (18 ذی القعده سال 1395 ه .ق) برابر با اول آذر 1354 ه . ش و 22 نوامبر 1375 م در شهر اهواز به لقاء الله پیوست و مزار ایشان یکی از زیارتگاه های اهواز به شمار می رود . 

حسین بن سعید اهوازی، ابومحمد (م 300 ه .ق)

حسین فرزند سعید بن حماد بن مهران، فقیه و محدث شیعی ایرانی . نیای او حماد از موالی امام   زین العابدین (م 95 ه . ق) بود. به گفته شیخ طوسی حسین و برادرش حسن(م 240 تا 250 ه .ق ) از اصحاب امام رضا، امام جواد و امام هادی (ع) بودند. این دو برادر که 30 کتاب مشترک تألیف کردند از مردم کوفه بودند، اما بعدها به اهواز کوچیدند. آن دو پس از آن که روزگاری دراز در اهواز به سر بردند به قم رفتند و حسین در منزل حسن بن ابان سکونت گزید و سرانجام در قم درگذشت. حسین از امام رضا (ع)، امام جواد (ع) و امام هادی (ع) و نیز محدثان بسیاری که شمار آنها را تا صد و یازده تن یاد کرده اند از جمله ابراهیم بن مهزیار اهوازی، احمد بن خالد برقی، محمد بن خالد برقی، محمد بن جعفر بن بطه قمی و حسین بن حسن بن ابان قمی از اهوازی حدیث شنیدند و از او روایت می کردند.

 

حسن بن سعید بن حماد اهوازی

          حسن بن سعید بن حماد اهوازی ، از راویان و محدثان گرانقدر و مورد وثوق شیعه اهواز در مکتب مقدس امام رضا و امام جواد (ع) پرورش یافت و در صف اصحاب خاص آن بزرگواران قرار گرفت. او علی بن مهزیار و اسحاق بن ابراهیم و عبدا… بن محمد را به محضر امام رضا(ع) برد و ایشان را با مقام ولایت و انجام خدمت آشنا ساخت، وی با مشارکت برادرش حسین بن سعید سی جلد کتاب در بیان احکام اسلام و شرح مسائل حلال و حرام تألیف کرد که همواره مورد اعتماد و استناد فقها قرار داشت.

ابوعلی حسن بن الحسین بن الهیثم اهوازی

در علوم ریاضی و حساب ، هندسه ، مثلثات ، جبر و البصار استادی ماهر و صاحب ابتکار بود . وی از دانشمندان معروف و سرشناس خوزستان است که شهرتی جهانی دارد . تالیفات گرانمایه ای در علوم ریاضی دارد و در شهر (وهشت اردشیر) اقامت داشته است .اما از آنجایی که مردی آزاد اندیش و متعصب بود با فرقه ملیون ( آزاد مردان شعوبیه ) همدست گردید و در زیر فشار عمال خلیفه ، مسقط الراس خویش را ترک گفته و راه کشور مصر را در پیش گرفت و به دربار دولت فاطمیان پیوست . این دولت با حکومت خلفا مبارزه و ستیزگی می کرد و در برابر حکومت بغداد رقیبی  سرسخت و قوی بود .

ابن الهثیم کتابی در فضایل اهواز ، شهر زادگاه خویش نوشت و آنرا کتاب ( تفصیل الاهواز علی بغداد من الجهات الطبیعیه ) نام نهاد . 

شاید این مطالب را هم دوست داشته باشید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *